Meer dan de fysieke omgeving

De kern van het gedachtegoed van Anneke van der Plaats is haar strijd voor de functionele autonomie van ouderen met een langdurige ziekte zoals Alzheimer-dementie. De kern is NIET omgevingszorg gericht op de fysieke omgeving, dat is ‘slechts’ een aanvullend onderdeel van de beoogde functionele autonomie. Anneke: “Het begrip ‘functionele autonomie’ is alleen goed te hanteren wanneer men ook de omgeving erbij betrekt.

Vanuit de redenering dat op alles wat de homeostase nadelig beïnvloedt interventies nodig zijn volgt de conclusie dat daar heel wat meer bij komt kijken dan alleen maar oude potten, stoelen en gordijnen. Homeostase definieert Anneke als “het zodanig op elkaar afstemmen van processen van de menselijke leefwereld dat de gezondheid van het individu bevorderd wordt.” Ofwel: met ‘omgeving’ doelt Anneke op ‘de (complete) menselijke leefwereld‘. En daar is de fysieke omgeving slechts een onderdeel van.

Volgens Anneke zelf zijn de nodige interventies bij evenwichtsverstoringen van de homeostase van een zeer breed scala: medische-, therapeutische- en zorg-interventies.

Anneke: “Onwelbevinden […] kan gezien worden als een reeks van evenwichtsverstoringen van de homeostase. Deze evenwichtsverstoringen bevinden zich beurtelings op verschillende niveaus van het menselijk bestaan. De bedreigingen kunnen van fysieke en emotionele aard zijn. Voordat er actie wordt ondernomen, wordt eerst vastgesteld welke factoren een bedreiging vormen en op welk niveau ze aangrijpen. Deze diagnostiek vraagt een multidisciplinaire inventarisatie van bedreigende factoren. Deze factoren worden allereerst gezocht in de zorgomstandigheden en niet in de patiënt zelf. Ten behoeve van […] specifieke interventies zal gekeken worden of factoren van lichamelijke, psychische of sociale aard bij de patiënt een rol spelen bij zijn onwelbevinden.” Dus zeker niet alleen maar de fysieke omgeving.

Ook Anneke is van mening dat elk van de drie genoemde ‘werelden’ uit het model hierboven elkaar voortduren beïnvloeden en de volledige, unieke mens vormen (zie ook http://dementiewijs.nl/de-wondere-wereld-van-de-mens/). Daar heeft Prof. Anne-Mei The, grote fan van het oorspronkelijke gedachtegoed van Anneke, alles van begrepen en zij is daar al jaren positief mee aan de slag gegaan met haar verhoogde aandacht voor met name de sociale wereld van mensen met dementie (zie: http://www.anne-meithe.nl/sociale-benadering-dementie.html).

Over de bijdrage van ‘de zorg’ aan het evenwichtsverstoringen van de homeostase van ouderen met dementie stelt Anneke nadrukkelijk en kritisch “Het kan aannemelijk worden gemaakt dat de huidige zorg vaak ziekteverschijnselen oproept. Hierdoor wordt bij de verzorgden het lijden, en bij de hulpverleners de werkdruk vergroot.” Dus ook daarin moet functionele autonomie een plaats krijgen.

~Paul Jansen PhD
Volgende blog zal gaan over de betekenis van ‘functionele autonomie‘ voor de definities van gezondheid en ziekte.

Dit bericht is geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *